Η χώρα μας περιλαμβάνει έναν σπάνιο πλούτο από φυσικά τοπία στα οποία αναπτύσσεται μια μεγάλη φυτοπανίδα, ορνιθοπανίδα, ιχθυοπανίδα καθώς και θηλαστικά που συνθέτουν μια βιοποικιλότητα, απαραίτητη για τη συνέχεια της ύπαρξής μας. Το Cosmorama με ευαισθησία και δέσμευση για την αειφορία και το περιβάλλον μάς ταξιδεύει συχνά σε τόπους που έχουν να μας διδάξουν πολλά για τη βιωσιμότητα του πλανήτη και του κόσμου μας. Ας γνωρίσουμε κάποια από τα συνολικά 13 εθνικά πάρκα, και εθνικούς δρυμούς, τα 9 υγροτοπικά και τα 2 θαλάσσια πάρκα της Ελλάδας που έχουν θεσμοθετηθεί, με την ευρύτερη έννοια ως εθνικά πάρκα. Η εποχή, αρχές καλοκαιριού, είναι η ιδανική, αφού οι συνθήκες είναι ήπιες και ευνοούν την επίσκεψη και στα ορεινά και πεδινά φυσικά τοπία μας. Η έννοια του φυσικού πάρκου αφορά σε μια φυσική περιοχή ιδιαίτερης οικολογικής αξίας στην οποία έχουν θεσμοθετηθεί ειδικοί όροι διαχείρισης του χώρου, τέτοιοι που να συμβάλλουν στη διατήρηση των περιβαλλοντικών χαρακτηριστικών της.
Εθνικό Πάρκο Τζουμέρκων, Περιστερίου και χαράδρας Αράχθου
Το Εθνικό Πάρκο Τζουμέρκων, Περιστερίου και χαράδρας Αράχθου είναι μια χερσαία περιοχή περίπου 820 τ.χλμ. Γεωγραφικά εκτείνεται στις ορεινές περιοχές των νομών Ιωαννίνων, Άρτας και Τρικάλων. Στα όριά του περιέχει δύο μεγάλα ορεινά συγκροτήματα: το Λάκμο (Περιστέρι) και τα Αθαμανικά όρη (ή Τζουμέρκα). Επίσης τα Αντιχάσεια Όρη και Μετέωρα, το όρος Κόζιακα, ανατολικά της Πίνδου, την περιοχή του Ασπροποτάμου στον Δήμο Καλαμπάκας, την κοιλάδα του Αχελώου και την τεχνητή Λίμνη Ταυρωπού με τα παραλίμνια χερσαία οικοσυστήματά της.
Θεσμοθετήθηκε το 2009 με σκοπό την αρμονική συνύπαρξη ανθρώπου και φύσης και την προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης στην περιοχή. Στα χερσαία οικοσυστήματα της περιοχής έχουν σημειωθεί 17 τύποι οικοτόπων, στους οποίους συναντάμε πολλά σπάνια και προστατευόμενα είδη φυτών, όπως ορχιδέες και κρίνους. Η προστατευόμενη περιοχή είναι ιδιαίτερα σημαντική για τους πληθυσμούς των πτηνών, ενώ έχουν καταγραφεί εκατοντάδες είδη ασπονδύλων, ψαριών, αμφιβίων, ερπετών και θηλαστικών. Όλη η περιοχή θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ένα τεράστιο υπαίθριο μουσείο λαογραφίας και περιβάλλοντος με εκθέματα από τη μια τα έργα της φύσης: πανέμορφα τοπία, απόκρημνα βουνά, φαράγγια, σπήλαια και από την άλλη τα έργα του ανθρώπου: πέτρινα γεφύρια, πολιτισμικά μνημεία, παραδοσιακοί οικισμοί.
Εθνικό Πάρκο Πρεσπών
Η Πρέσπα, στο σύνολό της, αποτελεί μοναδική φυσική περιοχή παγκοσμίως, με βάση τη γεωμορφολογία της και τη βιοποικιλότητά της. Αλλά αυτή η εντυπωσιακή λεκάνη απορροής υδάτων, έχει και άλλη μια σημαντική ιδιομορφία. Μοιράζεται ανάμεσα σε τρεις χώρες που έπρπεπε να συνεργαστούν για τη διαχείριση και την προστασία της. Έτσι το Εθνικό Πάρκο Πρεσπών αποτελεί την πρώτη διασυνοριακή προστατευόμενη περιοχή στα Βαλκάνια. Ιδρύθηκε τον Φεβρουάριο του 2000, με κοινή διακήρυξη των Πρωθυπουργών της Ελλάδας, της Αλβανίας και της Βόρειας Μακεδονίας, μετά από σχετική πρόταση της Εταιρίας Προστασίας Πρεσπών και της WWF Ελλάς.
Στο Πάρκο καταγράφονται πάνω από 2.000 είδη και υποείδη φυτών, σε 49 διαφορετικούς τύπους οικοτόπων, από τους οποίους 7 θεωρούνται τύποι οικοτόπων προτεραιότητας.
Εδώ μπορεί να δει κανείς σπάνια είδη πουλιών, θηλαστικών, ερπετών, ψαριών και φυτών, πολλά μάλιστα, μοναδικά. Στην περιοχή ζει πλήθος μεγάλων θηλαστικών, όπως η αρκούδα, ο λύκος, ο αγριόχοιρος, το ζαρκάδι αλλά και μικρότερων, όπως η αγριόγατα, η βίδρα και το κουνάβι. Εξίσου πλούσια είναι η ιχθυοπανίδα, καθώς στα νερά των Πρεσπών ζουν 23 είδη ψαριών, από τα οποία τα 9 είναι ενδημικά. Και φυσικά το χαρακτηριστικό της Πρέσπας αποτελεί η σπουδαία ορνιθοπανίδα της. Έχουν καταγραφεί 272 είδη πουλιών, 143 από τα οποία φωλιάζουν στην περιοχή.
Αλλά ο επισκέπτης δεν βλέπει μόνο αυτά, αλλά και τον Άγιο Γερμανό, το εκκλησάκι του Αγίου Αχιλλείου, τους γραφικούς Ψαράδες και απολαμβάνει τα φημισμένα όσπρια και αμέτρητες ομορφιές που έχουν κάνει τις Πρέσπες διαχρονικά έναν σπουδαίο προορισμό.
Εθνικό Πάρκο Πίνδου – Βάλια Κάλντα
Τον Μάιο που υποχωρεί η λευκή κουρτίνα από τα χιόνια, η Βάλια Κάλντα, η παγωμένη κοιλάδα που κατ΄ευφημισμό πήρε το όνομα «Ζεστή Κοιλάδα» (Βάλια Κάλντα στα Βλάχικα) αποκαλύπτει ακόμα περισσότερο τις ομορφιές της και την ανάγκη προστασίας της. Ο Εθνικός Δρυμός της Πίνδου, με πυρήνα τη Βάλια Κάλντα ιδρύθηκε το 1966 και αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους και πιο παρθένους δρυμούς της Ελλάδας. Σκοπός του ήταν να προστατευτούν τα αιωνόβια ρόμπολα και μαυρόπευκα της περιοχής, πολλά από τα οποία υπολογίζονταν ότι είχαν τότε ηλικία άνω των 300 ετών. Βρίσκεται στο βορειοανατολικό τμήμα της οροσειράς της Πίνδου μεταξύ των χωριών Βοβούσα, Περιβόλι, Μηλιά, Κρανιά. Διοικητικά ανήκει στις Περιφερειακές Ενότητες Ιωαννίνων και Γρεβενών.
Ο δρυμός περιλαμβάνει την κοιλάδα της Βάλια Κάλντα το Αρκουδορέμα παραπόταμο του Αώου, το όρος Λύγκο και Μαυροβούνι ένα ορεινό σύμπλεγμα με κορυφές πάνω από 2.000 μέτρα.
Η συνολική έκταση του δρυμού είναι περίπου 69.000 στρέμματα. Η περιοχή είναι ενταγμένη στο δίκτυο natura 2000. Εκτός από τα πλούσια δάση οξιάς και μαύρης πεύκης, αιωνόβια ρόμπολα, σε μεγάλα υψόμετρα, σημαντικοί εδώ είναι και οι πληθυσμοί άγριας ζωής. Η Βάλια Κάλντα αποτελεί έναν σταθερό και διαχρονικό προορισμό που προσφέρει εξαιρετικές ευκαιρίες για φυσιολατρικό τουρισμό όλες τις εποχές του χρόνου κυρίως για ορειβασία και πεζοπορία, με κορυφαία διαδρομή τη διάσχιση της κοιλάδας.
Εθνικό Πάρκο Υγροτόπων Κοτυχίου – Στροφυλιάς
Οι παραλίες της Ηλείας και της Δυτικής Πελοποννήσου είναι διάσημες για τις απέραντες αμμουδιές και την κοσμοπολίτικη ατμόσφαιρα που αρχίζει να δημιουργείται κάθε χρόνο στις αρχές του καλοκαιριού. Αλλά δεν είναι μόνο οι παραλίες, αλλά και οικοσυστήμτα σπάνιας αξίας που ξαφνιάζουν και αξίζουν ιδιαίτερη προσοχή και προστασία. Το Εθνικό Πάρκο Υγροτόπων Κοτυχίου – Στροφυλιάς είναι μια προστατευόμενη περιοχή εξαιρετικής οικολογικής σημασίας, που εκτείνεται στη βορειοδυτική Πελοπόννησο, στις περιφερειακές ενότητες Αχαΐας και Ηλείας.
Καλύπτει μια παράκτια ζώνη 143.000 στρεμμάτων και περιλαμβάενει τη λιμνοθάλασσα Κοτυχίου, το δάσος της Στροφυλιάς, τη λίμνη Πρόκοπο, τη λιμνοθάλασσα Πάπα και τα Μαύρα Βουνά.
Εδώ υπάρχει το μεγαλύτερο δάσος κουκουναριάς στην Ελλάδα (Δάσος Στροφυλιάς) και ένα εντυπωσιακό σκηνικό με πλημμυρισμένες περιοχές, έλη, λιμνοθάλασσες και δάση βαλανιδιάς να φυτρώνουν πάνω σε αμμοθίνες και να φτάνουν μέχρι τη θάλασσα. Και όπως είναι φυσικό ένα τέτοιο περιβάλλον είναι ένας ιδανικός βιότοπος για μια τεράστια ποικοιλία φυτοπανίδας, ορνιθοπανίδας, αλλά και σπάνιων απειλούμενων θηλαστικών. Το Εθνικό Πάρκο θεσμοθετήθηκε το 2008, ενώ η περιοχή προστατεύεται από τη συνθήκη Ramsar και είναι ενταγμένη στο δίκτυο Natura 2000.
Οι επισκέπτες απολαμβάνουν φυσικές δραστηριότητες, όπως κολύμπι, ποδήλατο και πεζοπορία μέσα στο δάσος.
Εθνικό Πάρκο υγροτόπων Αμβρακικού
Ο Αμβρακικός αποτελεί μια σπάνια φυσική ιδιομορφία, καθώς αποτελεί μια κλειστή λεκάνη που επικοινωνεί με το Ιόνιο πέλαγος μέσα από έναν στενό και αβαθή δίαυλο, με αποτέλεσμα να μοιάζει περισσότερο με λίμνη. Το Εθνικό Πάρκο υγροτόπων Αμβρακικού κόλπου περιλαμβάνει όλη τη θαλάσσια έκταση του Αμβρακικού κόλπου, αλλά και τις χερσαίες περιοχές που το περικλείουν. Βρίσκεται ανάμεσα στους νομούς Αιτωλοακαρνανίας στην Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδς και τους Νομούς Άρτας και Πρέβεζας στην περιφέρεια Ηπείρου. Η ανακήρυξη του κόλπου ως Εθνικό Πάρκο έγινε τον Μάρτιο του 2008, μετά από μια μακροχρόνια προσπάθεια φορέων που έβλεπαν πόσο κρίσιμο ήταν να γίνει αυτό και σε εθνικό επίπεδο, καθώς η μεγάλη βιολογική, οικολογική, αισθητική, επιστημονική, γεωμορφολογική και παιδαγωγική αξία της περιοχής είχε αναγνωριστεί διεθνώς με την ένταξή της στους υγροτόπους Διεθνούς σημασίας της συνθήκης Ραμσάρ από το 1971.
Ιδιαίτερη προστασία απολαμβάνουν οι λιμνοθάλασσες στη βόρεια πλευρά του Αμβρακικού. Εδώ θα συνατήσουμε μια πλούσια ορνιθοπανίδα, καθώς και θαλάσσιες χελώνες και δελφίνια.
Φημισμένο προϊόν της περιοχής οι γαρίδες Αμβρακικού που μπορείτε να απολαύσετε σε ένα παραλιακό ταβερνάκι στην Πρέβεζα.
Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ζακύνθου
Η Ζάκυνθος, με τις παραλίες και τις φυσικές της ομορφιές γνώρισε μια εκρηκτική τουριστική ανάπτυξη, τις τελευταίες δεκαετίες του περασμένου αιώνα, τόσο από Έλληνες, όσο και από ξένους επισκέπτες. Αυτό έθεσε σε κίνδυνο σπάνια οικοσυστήματα και άνοιξε από πολύ νωρίς τη συζήτηση για την οικολογική ευθύνη στη χώρα μας. Δίπλα στον πολύβουο Λαγανά με τα μπαρ και τους τουρίστες, υπήρχε και ευτυχώς εξακολουθεί να υπάρχει ένας από τους πιο σημαντικούς βιότοπους αναπαραγωγής της θαλάσσιας χελώνας Caretta caretta στη Μεσόγειο. Έτσι το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ζακύνθου (Ε.Θ.Π.Ζ.) ιδρύθηκε με σκοπό την προστασία και διαφύλαξη της φυσικής κληρονομιάς και τη διατήρηση της οικολογικής ισορροπίας της θαλάσσιας και παράκτιας έκτασης του κόλπου του Λαγανά καθώς και όλων των νησίδων του νομού Ζακύνθου. Στα όρια του Πάρκου, εκτός από τον βιότοπο της Καρέτα – Καρέτα περιλαμβάνονται επίσης σημαντικοί βιότοποι της μεσογειακής φώκιας Monachus monachus, της μεταναστευτικής ορνιθοπανίδας, της ενδημικής χλωρίδας καθώς και οικότοποι ευρωπαϊκού και μεσογειακού ενδιαφέροντος όπως των συστημάτων αμμοθινών και αλόφιλης βλάστησης και τα υποθαλάσσια λιβάδια του φυτού Posidonia oceanica.
Εθνικό Πάρκο Λιμνοθάλασσας Μεσολογγίου – Αιτωλικού
Η λιμνοθάλασσα Μεσολογγίου Αιτωλικού, η πανέμορφη Τουρλίδα, οι εντυπωσιακές αλυκές με τα βουνά άλατος, τα βιβάρια και οι πελάδες συνθέτουν μια υδατογραφία σπάνια σε όλο τον κόσμο και βρίσκονται μέσα σε ένα από τα πιο ενδιαφέροντα εθνικά πάρκα της χώρας, το Εθνικό Πάρκο Λιμνοθάλασσας Μεσολογγίου-Αιτωλικού. Βρίσκεται εκεί που ο Πατραϊκός Κόλπος συναντά το Ιόνιο Πέλαγος και εκβάλλουν οι ποταμοί Εύηνος και Αχελώος. Αποτελεί, έναν από τους πλουσιότερους υγρότοπους της Ευρώπης, τόσο σε αριθμό ειδών, όσο και σε πληθυσμό που προστατεύεται επίσης από τη Συνθήκη Ραμσάρ, ενώ περιλαμβάνεται και στο Natura 2000 ως Ζώνη Ειδικής Διατήρησης αλλά και ως Ζώνη Ειδικής Προστασίας για τα πουλιά.
Το Εθνικό Πάρκο καταλαμβάνει συνολική έκταση 616.000 στρεμμάτων. Από αυτά, τα 3.060 στρέμματα ορίζονται ως Περιοχές Απόλυτης Προστασίας. Το Πάρκο περιλαμβάνει ποτάμιες και παραποτάμιες περιοχές, λιμνοθάλασσες, γλυκόβαλτους, αλµυρόβαλτους, λασποτόπια, ρηχές ακτές, υδρόφιλα δάση, αμμοθίνες, διάσπαρτους στο υγροτοπικό σύμπλεγμα λόφους, φαράγγια στο όρος Αράκυνθος, καθώς και τις περισσότερες από τις Εχινάδες νήσους, δυτικά της εκβολής του Αχελώου. Η καθαρά υγροτοπική έκταση ανέρχεται σε περίπου 190.000 στρέμματα.
Εθνικό Πάρκο Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης
Όσοι έχετε περάσει από τον Νέστο και τη λίμνη Βιστωνίδα, μπορείτε να αντιληφθείτε πόσο σημαντικό είναι αυτό το υγροτοπικό σύμπλεγμα, όχι μόνο για την περιοχή, αλλά και για όλη την Έλλάδα.
Το Εθνικό Πάρκο Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης ιδρύθηκε το 2008 και περιέλαβε τις ήδη προστατευόμενες περιοχές του Δ. Νέστου, Λ. Βιστωνίδας, Λ. Ισμαρίδας και της ευρύτερης περιοχής τους, με χερσαία και υδάτινη συνολική έκταση άνω των 930.000 στρεμμάτων.
Σκοπός ίδρυσης του Εθνικού Πάρκου είναι η αποτελεσματική προστασία των οικοτόπων και των σπάνιων ειδών χλωρίδας και πανίδας που ενδημούν και αναπαράγονται στην περιοχή.
Το Πάρκο εκτείνεται στις Περιφερειακές Ενότητες Καβάλας, Ξάνθης και Ροδόπης. Τα φυσικά του όρια είναι, από βόρεια τα όρη Ροδόπης, από δυτικά η πεδινή περιοχή της Χρυσούπολης, από ανατολικά το νοτιοδυτικό τμήμα της Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης και από νότια το Θρακικό πέλαγος.