Οι Απόκριες πλησιάζουν. Επιλέξτε το καρναβάλι ή τα έθιμα που σας εξιτάρουν, προμηθευτείτε σερπαντίνες και χαρτοπόλεμο κι ετοιμαστείτε να τις απολαύσετε στην Ελλάδα, αφήνοντας τον εαυτό σας να ξεφαντώσει ελεύθερα. Λαϊκά δρώμενα που παραπέμπουν στην αρχαία διονυσιακή λατρεία ή σε αναγεννησιακές επιρροές, σας καλούν να αντικαταστήσετε το προσωπείο του άγχους και της καθημερινότητας με ένα άλλο, της χαρά και της ανατροπής. Σύμφωνα με τους ειδικούς η λέξη καρναβάλι προέρχεται από το «carrum novalis» ένα «ναυτικό άρμα», σε σχήμα βάρκας το οποίο οι αρχαίοι Ρωμαίοι χρησιμοποιούσαν στις γιορτές τους. Μια πολύ πιθανή εκδοχή επίσης θέλει τον όρο να συνδέεται με το «carnem-levare», που σημαίνει «αποχή από το κρέας» που αναφέρεται φυσικά στην περίοδο που προηγείται της Σαρακοστής. Ξεπερνώντας τις ετυμολογικές ανησυχίες, ας γνωρίσουμε κάποια από τα πιο γνωστά αποκριάτικα έθιμα και καρναβάλια σε πόλεις της Ελλάδας που μας φέρνουν μνήμες ή μας δημιουργούν προσδοκίες για έναν πιο ανάλαφρο και αυθεντικό τρόπο ζωής
Απόκριες στη Λευκάδα. Γιορτές… που κάνουν θόρυβο.
Στη Λευκάδα, οι γιορτές και τα έθιμα έχουν να κάνουν με τον θόρυβο και τη φασαρία. Δεν εξηγείται αλλιώς, ή μάλλον εξηγείται αφού με τον θόρυβο πιστεύουν ότι ξορκίζουν και τρομάζουν το κακό. Το Πάσχα έχουμε τον εκκωφαντικό θόρυβο από το σπάσιμο των «κομματιών» όπως ονομάζουν τις στάμνες και τα κανάτια. Τις Απόκριες έχουμε αντίστοιχα τα «φαρομανητά» από το ιταλικό faromanita που σημαίνει κάνω θόρυβο, φασαρία και προέρχεται από την ιταλική λέξη Fare (κάνω) και την ελληνική μανία. Και αν κάνουμε τον συνειρμό με τις μυθολογικές Μαινάδες και την εκστατική τους μανία, την υπερκινητική τους συμπεριφορά δηλαδή, καταλαβαίνουμε κάπως τί συμβαίνει στο σύγχρονο καρναβάλι της Λευκάδας. Ο κόσμος ξεχύνεται στους δρόμους ακολουθώντας τα άρματα, αλλά όχι και τη λογική. Οι κανόνες ανατρέπονται, η σεμνοτυφία πάει στην άκρη, οι ρόλοι αλλάζουν πίσω από τις μάσκες, η σάτιρα και τα πειράγματα για την κοινωνία και τα πολιτικά πρόσωπα δίνουν και παίρνουν. Ο καθένας βυθίζεται στην ανωνυμία του πλήθους και αφήνει τον εαυτό του ελεύθερο. Και φυσικά, το γλέντι, το ποτό, ο χορός και το ξεφάντωμα πέρα από τα όρια, δημιουργούν μια πρωτόγνωρη ατμόσφαιρα που αξίζει να τη ζήσεις, έστω και μια φορά!
Βενετσιάνικο Καρναβάλι στο Ναύπλιο. Η αποθέωση του αναγεννησιακού μπαρόκ.
Όταν μιλάμε για Βενετσιάνικο καρναβάλι, δεν χρειάζεται να πηγαίνει το μυαλό σας στη διάσημη πόλη των Δόγηδων. Φτάνει απλά να πάει εκεί που κι εσείς μπορείτε να πάτε και να ξεφαντώσετε εύκολα, στο κοντινό Ναύπλιο, μια πόλη με εμφανείς τις ενετικές καταβολές και μνήμες. Εδώ αναβιώνει το Βενετσιάνικο, αλλά και αναπλιώτικο παράλληλα καρναβάλι με τα αυθεντικά καρναβαλικά έθιμα που έφεραν ευγενείς και αριστοκράτες από τη Βενετία στο Ναύπλιο, την πρώτη πρωτεύουσα της Ελλάδας. Οι προετοιμασίες για το καρναβάλι αρχίζουν πολύ καιρό πριν, αφού απαιτούν διαίτερες φορεσιές και αξεσουάρ για τους συμμετέχοντες, όπως καπέλα, κρινολίνα, περούκες, βενετσιάνικες μάσκες, που δημιουργούν ένα κλίμα γοητείας και μυστηρίου. Οι επισκέπτες αιφνιδιάζονται αφού δεν πιστεύουν ότι βρίσκονται στο σήμερα. Δόγηδες, κυρίες επί των τιμών, μαρκήσιοι και κοντέσες, με τις κατάλευκες περούκες αρλεκίνοι, κολομπίνες, ευγενείς, ντόμινα με πλουμιστά καπέλα, μπροκάρ κοστούμια, βελούδινες κάπες, κομψά φορέματα, βεντάλιες και κρινολίνα σε μεταφέρουν στην εποχή του αναγεννησιακού μπαρόκ. Η συμμετοχή τέλος και η συμβολή των φοιτητών και θεατρολόγων της Σχολής Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, δίνει έναν ιδιαίτερα νεανικό τόνο στις εκδηλώσεις του καρναβαλιού.
Καρναβάλι και κάψιμο του Τζάρου στην Ξάνθη. Η πόλη που δεν σταματά να γιορτάζει.
Το καρναβάλι της Ξάνθης έχει γίνει σημείο αναφοράς, καθώς αποτελεί το δεύτερο μεγαλύτερο της Ελλάδας, μετά την Πάτρα. Χιλιάδες φοιτητές αλλά και επισκέπτες από όλα τα μέρη της χώρας, με αφορμή τις Απόκριες, φτάνουν στην πόλη για να περάσουν ένα τριήμερο διασκέδασης, χορού και γλεντιού, αλλά και για να θαυμάσουν τις ανεξάντλητες ομορφιές της! Το φετινό μήνυμα: «ΞΑΝΘΗ RELOADED – Η πόλη που δεν σταματά να γιορτάζει», συνοψίζει με τη φιλοσοφία μιας διοργάνωσης που επανεκκινεί, ανανεώνεται και ταυτόχρονα παραμένει πιστή στις ρίζες της. Είναι μια ζωντανή διαδικασία, βαθιά χαραγμένη στη συλλογική μνήμη της Θράκης που εκφράζεται μέσα από τις Θρακικές Λαογραφικές Εορτές που πλαισιώνουν το καρναβάλι. Όλοι οι πολιτιστικοί σύλλογοι της Ξάνθης, εκατοντάδες εθελοντές, καλλιτέχνες, εργαζόμενοι του δήμου και δεκάδες πολίτες κάθε ηλικίας, συμβάλλουν καθοριστικά στην επιτυχία της διοργάνωσης. Η μεγάλη καρναβαλική παρέλαση την Κυριακή 22 Φεβρουαρίου 2026 αποτελεί την κορυφαία στιγμή του προγράμματος. Χιλιάδες καρναβαλιστές, άρματα και πληρώματα δημιουργούν ένα εντυπωσιακό θέαμα. Παράλληλα, το καρναβάλι περιλαμβάνει πλούσιο παιδικό πρόγραμμα με παιδικές παρελάσεις, θεατρικές παραστάσεις, κουκλοθέατρο, εργαστήρια και δημιουργικές δραστηριότητες. Στην Ξάνθη, στο τέλος της παρέλασης του διάσημου τοπικού καρναβαλιού, παρακολουθούμε το κάψιμο του Τζάρου. Ο «Τζάρος» ή «η Τζάρους» κατά τους κατοίκους της Ανατολικής Θράκης, ήταν ένα κατασκευασμένο ανθρώπινο ομοίωμα, τοποθετημένο πάνω σε έναν σωρό από πουρνάρια. Έτσι έκαιγαν το παλιό και ανέμεναν το καινούργιο. Το έθιμο αυτό το έφεραν οι πρόσφυγες από το Σαμακώβ της Ανατολικής Θράκης και αναβιώνει κάθε χρόνο από τους κατοίκους του ομώνυμου συνοικισμού.
Πατρινό καρναβάλι. Δύο αιώνες ιστορίας για ένα από τα πιο διάσημα καρναβάλια στον κόσμο.
Είναι αναμφισβήτητα το καρναβάλι που μπορεί να χαρτογραφηθεί ανάμεσα στα πιο διάσημα του κόσμου, όσο αφορά στη συμμετοχή των καρναβαλιστών ενώ αποτελεί και τη μεγαλύτερη αποκριάτικη εκδήλωση στη χώρα μας. Μιλάμε φυσικά για το Πατρινό καρναβάλι που μετρά δύο αιώνες ζωής! Ολόκληρη η πόλη και αμέτρητες ομάδες και σύλλογοι για πολλούς μήνες ζουν και αναπνέουν για την άψογη διοργάνωση των εκδηλώσεων. Γιατί το καρναβάλι δεν είναι ένα απλό γεγονός, αλλά μια αλυσίδα από δρώμενα, γιορτές και εκδηλώσεις που αρχίζουν πριν από την κορύφωσή του. Οι χοροί, οι παρελάσεις, τα δεκάδες πάρτι, το κυνήγι του μεγάλου θησαυρού, τα μπουρμπούλια, ο σοκολατοπόλεμος, η Νυχτερινή Ποδαράτη Παρέλαση των πληρωμάτων του Σαββάτου, τη φαντασμαγορική Μεγάλη Παρέλαση αρμάτων και πληρωμάτων της Κυριακής, το τελετουργικό κάψιμο του βασιλιά καρνάβαλου στον μώλο της οδού Αγίου Νικολάου, στο βόρειο λιμάνι της Πάτρας, συνθέτουν το πιο πλούσιο γιορτινό και θεαματικό ρεπερτόριο που μπορείτε να παρακολουθήσετε.
Τζαμάλες στα Γιάννενα. Η φλόγα της γιορτής… που καίει μέσα μας.
Στα Γιάννενα οι Απόκριες φωτίζονται από θεόρατες φωτιές τις περίφημες Τζαμάλες, ή τζώρες, όπως τις αποκαλούν και είναι ένα από τα πιο αγαπημένα Γιαννιώτικα έθιμα της Αποκριάς. Πρόκειται για έναν ιδιαίτερο εορτασμό που απλώνεται σε όλη την πόλη και μάλιστα με ανταγωνιστική διάθεση, αφού κάθε γειτονιά συναγωνίζεται να παρουσιάσει την πιο λαμπρή γιορτή. Το όνομά τους θεωρείται ότι προέρχεται από την αραβική λέξη τζαμάλ που σημαίνει καμήλα, χωρίς όμως να εξηγείται ιδιαίτερα το γεγονός. Από το Σάββατο της Τυρινής παλιοί και έμπειροι Γιαννιώτες με νεότερους συμπαραστάτες, συγκεντρώνουν και περιπλέκουν σε έναν κύκλο διαμέτρου 3-6 μέτρων, πάνω σε ψιλή άμμο, κορμούς δέντρων 3 – 4μ. ύψους, μορφή πυραμίδας. Το βράδυ της τελευταίας Κυριακής των Απόκρεω, οι «πυραμίδες» αυτές παραδίδονται στη φωτιά, γύρω από την οποία στήνεται τρικούβερτο ολονύκτιο γλέντι με χορό, κρασί, σατιρικά πειράγματα, από μεταμφιεσμένους και μη, ζεστή φασολάδα και ηπειρώτικες πίτες. Οι τζαμάλες είναι ένα από τα θεωρούμενα καθαρτήρια, ευετηρικά έθιμα, με τα οποία ο λαός εγκαινιάζει μια νέα εποχή και στη συγκεκριμένη περίπτωση την Άνοιξη. Σύμφωνα με την αρχέγονη πίστη, η φωτιά ως ιερό στοιχείο έχει τη δύναμη να διώχνει το κακό, να ξορκίζει τα δαιμόνια, αλλά και να δημιουργεί ένα ξέσπασμα χαράς και κεφιού που ανατρέπει το άγχος και τη μονοτονία της καθημερινότητας στη σύγχρονη ζωή.
Μπουρανί στον Τύρναβο. Πειράγματα εκ του ας… φαλλούς
«Φέρτε ούζο του Τυρνάβου» έλεγε ένα παλιό τραγούδι του Γιώργου Μητσάκη. Δεν θα λέγαμε όχι για ένα ουζάκι ή ένα τσίπουρο στον Τύρναβο, την περίοδο των αποκριών, με σαρακοστιανά και την περίφημη αλάδωτη νηστίσιμη χορτόσουπα μπουρανί, που έδωσε το όνομά της σε ένα από τα πιο εντυπωσιακά αποκριάτικα έθιμα της χώρας μας. Το «μπουρανί» είναι ένα αρχαίο, φαλλικό έθιμο γονιμότητας που τελείται την Καθαρά Δευτέρα, παράλληλα με το Τυρναβίτικο καρναβάλι. Το έθιμο, ανατρέποντας συντηρητικές συμπεριφορές, έρχεται να ταράξει την καθημερινότητα της πόλης, παραπέμποντας σε αρχαίες τελετές γονιμότητας. Τη μέρα αυτή θα θεωρήσετε απόλυτα φυσιολογικό να δείτε τους κατοίκους της πόλης να ξεχύνονται στους δρόμους κρατώντας μεγάλους ξύλινους ή πήλινους φαλλούς, σύμβολα γονιμότητας και ευτεκνίας. Όλα καταλήγουν σε ένα αυθεντικό λαϊκό πανηγύρι με πικάντικα ερωτικά πειράγματα, αστείρευτο κέφι, γλέντι, χορό και σατιρικά τραγούδια.
Γενίτσαροι και μπούλες στη Νάουσα. Χορεύοντας με το ένα πόδι στο χθες και το άλλο στο σήμερα.
Η Νάουσα και οι Απόκριες είναι δυο λέξεις που εδώ και χρόνια θα τις βρεις συχνά στην ίδια πρόταση. Γιατί η Νάουσα είναι ταυτισμένη με τις Απόκριες. Είναι η πόλη που δεν γιορτάζει απλά τις Απόκριες, αλλά τις ενσωματώνει στον ιστό της, στην ιστορία της, την παράδοσή της. Και φυσικά το αποκορύφωμα των γιορτών είναι το φημισμένο έθιμο «Γενίτσαροι και μπούλες» ένα από τα πιο εντυπωσιακά χορικά δρώμενα του ελληνικού χώρου. Χοροί όπως Πατινάδα, Νιζάμικος, Μελικές, Μακρυνίτσα, χορεύονται με το ένα πόδι στο χθες και το άλλο στο σήμερα. Το έθιμο υπακούει σε ένα αυστηρό τυπικό και η τέλεσή του απαιτεί την απόλυτη πειθαρχία σε καθορισμένους κανόνες, όπως το τελετουργικό της αμφίεσης, τα όργανα που θα παίξουν και τη συμμετοχή μόνο ανδρών.
Η προσωπίδα που φορούν οι συμμετέχοντες συνδέει το έθιμο με την αρχαία καταγωγή του. Κυριαρχούν το λευκό και το κόκκινο χρώμα. Το λευκό συμβολίζει το θάνατο και την αγνότητα και το κόκκινο τη ζωή. Στοιχεία που παραπέμπουν στη νεκρανάσταση, στον κύκλο της ζωής. Δοξασίες, συνήθειες και έθιμα που πέρασαν από γενιά σε γενιά για να φτάσουν ως τις μέρες μας. Η ζωή και ο θάνατος σε διαρκή διάλογο. Η μπούλα ή νύφη είναι γυναικεία μορφή που την υποδύεται πάντα άντρας. Το έθιμο έχει τις ρίζες του στην αρχαιότητα και εικάζεται ότι έχει σχέση με τελετές φυλετικής μύησης, όπως η τελετή ενηλικίωσης κατά την οποία ο νέος ντυμένος με γυναικεία ρούχα, οδηγούμενος από ανύπαντρους άντρες της φυλής θα μυηθεί στα μυστικά της, θα αποβάλλει τη γυναικεία ενδυμασία και θα μεταμορφωθεί σε άνδρα. Στο πέρασμα των χρόνων, όπως είναι φυσικό, το έθιμο έχει ενσωματώσει στοιχεία από την παράδοση, τους θρύλους τα τραγούδια και τους ηρωικούς αγώνες της Νάουσας.
Βλάχικος Γάμος στη Θήβα. Ένας γάμος που δεν χρειάζεται… να είστε καλεσμένοι για να πάτε
Ο Βλάχικος γάμος αποτελεί σήμερα από τις πλέον γνωστές λαογραφικές γιορτές αναπαράστασης παραδοσιακού γάμου της ελληνικής υπαίθρου. Η γιορτή αυτή που αναβιώνει στη Θήβα την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς και κορυφώνεται την Καθαρά Δευτέρα, χρονολογείται από τα μέσα του 19ου αιώνα. Πρόκειται στην ουσία για ένα θεατρικό δρώμενο, μια λαϊκή κωμωδία με καταβολές στη διονυσιακή λατρεία. Λογικό αν αναλογιστούμε ότι ο η λατρεία του Διονύσου ήταν διαδεδομένη κατά την αρχαιότητα στην περιοχή. Η νεότερη όμως ιστορία του εθίμου συνδέεται με την εγκατάσταση των Βλάχων στον αστικό ιστό της Θήβας, ενώ αργότερα ενσωματώθηκαν στις εκδηλώσεις και άλλες εθνικές ομάδες, όπως Σαρακατσάνοι, Αρβανίτες, Μικρασιάτες. Θα λέγαμε ότι ο βλάχικος γάμος «παντρεύει» και ενώνει όλες αυτές τις ομάδες τονίζοντας τις κοινές ιστορικές καταβολές τους. Ο γάμος ταυτίζεται με τον ερχομό της φύσης, την αναγέννηση της ζωής και τη συνεχή ανανέωση της γονιμότητας ακρογωνιαίου λίθου για τη ζωή. Τη νύφη υποδύεται συνήθως άντρας, ενώ χαρακτηριστικοί είναι οι διάλογοι των συμπεθέρων με βλάχικη προφορά, όπως και τα τραγούδια με πίπιζες και νταούλια. Ο Βλάχικος γάμος, αποτελεί μνημείο άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO.
Η Cosmorama Travel διερευνώντας συνεχώς την πολιτιστική και λαογραφική ταυτότητα της χώρας μας, έχει σχεδιάσει για σας τα πιο αντιπροσωπευτικά αλλά και απολαυστικά ταξίδια, για να μπείτε στην ψυχή των αποκριάτικων εκδηλώσεων σε κάθε γωνιά της πατρίδας μας, με διαμονή στα καλύτερα ξενοδοχεία, με τις καλύτερες παροχές.